Óslóar-samkomulagið er verra en ekkert!

Fimmtudagur 27. september 2012 | Sveinn Rúnar Hauksson

Í dag (13. september) eru 19 ár liðin síðan samkomulag um Oslóar-yfirlýsinguna var undirritað á grasflötinni framan við Hvíta húsið í Washington. Það voru Arafat forseti Palestínu og Rabin forsætisráðherra Ísraels sem gerðu það að viðstöddum Clinton Bandaríkaforseta. Margir urðu til að vara við því að þetta væri svikasátt en undirritaður var meðal þeirra sem vildu trúa því, að gagnkvæm viðurkenning aðilanna yrði mikilvægt fyrsta skref að endanlegu friðarsamkomulagi sem átti að undirrita innan fimm ára. Reynslan hefur sýnt að efasemdarmennirnir höfðu rétt fyrir sér. Kannski var það morðið á Rabin sem innsiglaði örlög Oslóar-yfirlýsingarinnar.

Í dag hafa birst yfirlýsingar hinna ólíku flokka í Palestínu og eru raddir þeirra býsna samhljóma, einnig Fatah, þess stjórnmálaafls sem var leiðandi og er enn, jafnvel þótt Hamas, eða listi þeirra Umbætur og breytingar, hafi unnið þingmeirihluta í síðustu kosningunum sem fram fóru á herteknu svæðunum árið 2006. Ríkisstjórn sem styðst við þann þingmeirihluta er einungis við völd á Gaza og er einangruð af Ísrael, Bandaríkjunum, Evrópusambandinu og flestum Vesturlöndum, þar á meðal Íslandi. Eina NATO-ríkið sem mér er kunnugt um að hafi samband við stjórnvöldin á Gaza er Noregur. Ekki þarf af spyrja um afstöðu Hamas-samtakanna til Oslóar-yfirlýsingarinnar. Þau hafa alla tíð gagnrýnt hana þótt leiðtogar Hamas hafi í raun allt frá árinu 2003 samþykkt grundvöll hennar, sem er landamærin frá því fyrir hernámið í Sex daga stríðinu árið 1967 og þar með hafa Hamas-samtökin tilvist Ísraelsríkis á fjórum fimmtu af upphaflegri Palestínu.

Krafan sem hljómað hefur samhljóða í dag er að Oslóar-samkomulaginu verði kastað fyrir róða. Ástæðan er sú að það hefur verið notað af Ísrael sem skálkaskjól fyrir áframhaldandi landrán og stækkun landtökusvæðanna. Í orði er stundum vísað til friðarferlis, en ekkert slíkt er í gangi og var aldrei. Það var kannski hægt að tala um ferli en enginn áhugi hefur verið á réttmætum friði af hálfu Ísraels. Friðarsamkomulag yrðu að grundvallast meðal annars á landamærunum frá 1967, sem fela þó í sér stórkostlega eftirgjöf af hálfu Palestínumanna. Með því sætta þeir sig við að halda einungis fimmtungi landsins. Sameinuðu þjóðirnar ætluðu þeim þó nokkurn veginn helming í tillögunni um skiptingu Palestínu sem Allsherjarþingið samþykkti 29. nóvember 1947. Hernámið 1948 breytti þeirri mynd og með tímanum hefur meirihluti Palestínumanna sæst á landamærin frá 1967 án þess þó að réttur flóttafólks til að snúa heim aftur sé gleymdur né örlög einnar og hálfrar milljónar Palestínumanna sem búa við skertan rétt innan Ísraels.

Mikilsvert er að samhljómur hefur skapast um að hafna afleiðingum Oslóarsamkomulagsins, segja skilið við það, slíta svokallaðri öryggissamvinnu við Ísrael, sem CIA – bandaríska leyniþjónustan hefur haft umsjón með. Á þessum nítján árum sem liðin eru hefur stærstur hluti landtökunnar átt sér stað og fjöldi landtökufólksins tvöfaldast.

Erekat, aðalsamningamaður Palestínu, benti í dag á að í stað friðarsamkomulags sem átti að verða að veruleika fimm árum eftir Osló-yfirlýsinguna hefur tveimur áratugum síðar komið aðskilnaðarstefna, apartheid, en ekki frelsi og sjálfstæði.

Mustafa Barghouthi, læknir og óháður leiðtogi sem oft hefur miðlað málum milli Fatah og Hamas, talaði á svipuðum nótum í dag. Nú verður að segja skilið við skilyrði Oslóar-samkomulagsins og efla friðsama andspyrnu gegn hernáminu og sniðganga Ísraelsríki meðan það hagar sér einsog það gerir, kúgar Palestínumenn og brýtur alþjóðalög einsog þau komi Ísrael ekki við.